{"id":3549,"date":"2024-12-17T14:11:09","date_gmt":"2024-12-17T13:11:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.reklameskolen.no\/vgs\/nn\/?post_type=oppgaver&p=3549"},"modified":"2025-04-28T12:53:31","modified_gmt":"2025-04-28T10:53:31","slug":"en-avtale-er-en-avtale","status":"publish","type":"oppgaver","link":"https:\/\/www.reklameskolen.no\/vgs\/nn\/oppgaver\/en-avtale-er-en-avtale\/","title":{"rendered":"Ein avtale er ein avtale"},"content":{"rendered":"\n
\n

Dette m\u00e5 du vite om avtalar<\/h1>\n\n\n\n

N\u00e5r har du eigentleg inng\u00e5tt ein avtale? Kva forpliktar du deg til? Kva gjer du om avtalen blir broten? Og kva er eigentleg urimelege avtalevilk\u00e5r?<\/p>\n\n\n\n

\"Viser<\/figure>\n\n\n\n

Mange trur at dei berre har inng\u00e5tt ein avtale n\u00e5r begge partar har signert ein skriftleg kontrakt. Det stemmer ikkje. S\u00e5 lenge eit konkret tilbod er akseptert, er det inng\u00e5tt ein avtale. Du har for eksempel kanskje kj\u00f8pt eller selt noko p\u00e5 Tise eller Finn.no? D\u00e5 har du vore med p\u00e5 \u00e5 inng\u00e5 ein avtale. Det \u00e5 legge ut noko til sals, alts\u00e5 sj\u00f8lve annonsen, er det konkrete tilbodet. Og det \u00e5 takke ja til dette er aksepten. Med andre ord: tilbod+ aksept = avtale. <\/p>\n\n\n\n

Eit konkret tilbod er eit tilbod som spesifiserer kva det er snakk om (for eksempel ein ting eller teneste) og ein pris. “Kan eg kj\u00f8pe jakka di for 1000 kr?” er for eksempel eit konkret tilbod. Men, \u201cKan du k\u00f8yre meg fr\u00e5 Oslo til Molde?\u201d er ikkje eit konkret tilbod. Her manglar nemleg prisen.<\/p>\n\n\n\n

Avtalar b\u00f8r vere skriftlege<\/h2>\n\n\n\n

Det finst mange former for avtalar. Nokre er meir omfattande og formelle enn andre. Omfanget av ein avtale kjem stort sett an p\u00e5 kven som inng\u00e5r avtalen, og kva som skal avtalast. Ofte er det slik at jo st\u00f8rre firma og bel\u00f8p det er, jo meir omfattande er avtalane.<\/p>\n\n\n\n

Dei fleste avtalane du inng\u00e5r skjer antakeleg via telefonen din. For eksempel n\u00e5r du kj\u00f8per noko p\u00e5 nettet eller opprettar eit abonnement p\u00e5 Spotify. Det kan \u00f2g vere andre typar avtalar, som \u00e5 kj\u00f8pe ein bruktbil av ein kompis eller inng\u00e5 ein leigeavtale p\u00e5 ei leilegheit.<\/p>\n\n\n\n

Uansett korleis og p\u00e5 kva m\u00e5te ein avtale blir inng\u00e5tt, s\u00e5 skal han haldast. Hugs at munnlege avtalar er like bindande som skriftlege! Men for \u00e5 unng\u00e5 usemje i etterkant om kva som har blitt sagt eller lova i ein avtale, er det lurt \u00e5 gjere avtalen skriftleg. D\u00e5 st\u00e5r du \u00f2g sterkare om de blir usamde, og har dokumentasjon p\u00e5 kva de har avtalt. Derfor kan det til og med vere lurt \u00e5 skrive ned munnlege avtalar. Det er viktig at begge partane signerer avtalen.<\/p>\n\n\n\n

Ein skriftleg avtale kallar vi ofte ein kontrakt. Forbrukarr\u00e5det har laga forslag til kontraktar<\/a> du kan laste ned fr\u00e5 nettsida deira. D\u00e5 slepp du \u00e5 skrive innhaldet til avtalen sj\u00f8lv, og du kan vere sikker p\u00e5 at dei viktigaste punkta er med. Du kan bruke desse kontraktane som dei er, eller tilpasse dei etter behov. Der finn du for eksempel standardkontraktar for husleige og kj\u00f8p av moped eller motorsykkel.<\/p>\n\n\n\n

Kva forpliktar du deg til?<\/h2>\n\n\n\n

Sidan partane m\u00e5 halde det som st\u00e5r i kontrakten, m\u00e5 det komme tydeleg fram kva avtalen g\u00e5r ut p\u00e5. Kontrakten b\u00f8r \u00f2g innehalde informasjon om kva som skjer viss avtalen blir broten. Det \u00e5 bli einige om avtalevilk\u00e5ra p\u00e5 f\u00f8rehand<\/em>, gir tryggleik og f\u00f8reseielegheit for begge partar. D\u00e5 veit ein kva som skjer viss ein av partane bryt avtalen. Eit avtalevilk\u00e5r kan for eksempel vere at kj\u00f8paren kan trekke seg fr\u00e5 avtalen viss seljaren leverer for seint eller ikkje leverer i det heile. Eller at avtalen har 12 m\u00e5naders bindingstid.<\/p>\n\n\n\n

I tillegg til avtalevilk\u00e5ra b\u00f8r kontrakten innehalde praktiske opplysningar som kontaktinformasjon, bel\u00f8p, betalings- og leveringstidspunkt, og kva teneste\/produkt avtalen gjeld. Kontrakten b\u00f8r \u00f2g seie noko om eventuelle feil, problem, tidlegare skadar, reparasjonar og liknande, og kva som er inkludert i avtalen. <\/p>\n\n\n\n

I mange tilfelle er det seljaren som bestemmer innhaldet i kontrakten utan at du som forbrukar har moglegheit til \u00e5 p\u00e5verke vilk\u00e5ra. D\u00e5 er det ekstra viktig at du set deg godt inn i kva som st\u00e5r i kontrakten f\u00f8r du inng\u00e5r avtalen, slik at du veit kva du bind deg til.<\/p>\n\n\n\n

Urimelege avtalevilk\u00e5r<\/h2>\n\n\n\n

Av og til hender det at kontraktar inneheld urimelege avtalevilk\u00e5r. Det er ikkje lov. Eit avtalevilk\u00e5r er urimeleg viss det er uklart <\/strong>og ubalansert<\/strong>. Det kan \u00f2g vere urimeleg dersom det er i strid med lover og reglar.<\/p>\n\n\n\n

Viss ein kontrakt inneheld urimelege avtalevilk\u00e5r, kan det f\u00f8re til at enten eitt enkelt vilk\u00e5r eller heile kontrakten er ugyldig. Det at du godtok vilk\u00e5ra da du godtok avtalen, endrar ikkje dette.<\/p>\n\n\n\n

Uklare vilk\u00e5r<\/h3>\n\n\n\n

Eit vilk\u00e5r er uklart viss det er vanskeleg \u00e5 lese og forst\u00e5 innhaldet. Eit eksempel p\u00e5 det kan vere at det blir brukt tungt juridisk spr\u00e5k eller at vilk\u00e5ra er un\u00f8dvendig lange. Det kan \u00f2g vere at dei viktigaste opplysningane ikkje blir presenterte f\u00f8rst, men skjult langt ned i teksten.<\/p>\n\n\n\n

Ubalanserte vilk\u00e5r<\/h3>\n\n\n\n

Eit vilk\u00e5r er ubalansert viss det gjer at avtalen er til skade for forbrukaren. Ein avtale som gir den n\u00e6ringsdrivande flest rettar, mens forbrukaren har flest plikter, kan fort vere ubalansert.<\/p>\n\n\n\n

Avtalar med bindingstid p\u00e5 langt over eitt \u00e5r, eller som ikkje gir deg varsel f\u00f8r avtalen blir endra, kan fort vere ubalanserte. Eit anna eksempel er vilk\u00e5r som let den n\u00e6ringsdrivande endre, avbestille eller seie opp avtalen n\u00e5r som helst, mens du som forbrukar m\u00e5 betale eit h\u00f8gt gebyr for \u00e5 gjere det same.<\/p>\n\n\n\n

Eit urimeleg avtalevilk\u00e5r kan for eksempel vere:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00abVi har rett til \u00e5 endre desse avtalevilk\u00e5ra n\u00e5r som helst etter eige skj\u00f8nn, og utan varsel. Du har ansvaret for \u00e5 unders\u00f8ke nettsidene v\u00e5re jamleg, slik at du f\u00e5r med deg eventuelle endringar i avtalen din. Viss du fortset \u00e5 bruke tenesta etter at vi har endra vilk\u00e5ra, godtek du \u00e5 vere bunde av dei.\u00bb<\/em><\/p>\n\n\n\n

Vilk\u00e5r som er i strid med lova<\/h3>\n\n\n\n

Avtalevilk\u00e5r som bryt lover og reglar som skal beskytte forbrukarane, vil fort vere urimelege.<\/p>\n\n\n\n

Avtalevilk\u00e5r som forpliktar deg til \u00e5 gjere noko ulovleg vil alltid vere urimelege. Det gjeld for eksempel avtalar om kj\u00f8p og sal av narkotika.<\/p>\n\n\n\n

Aldersgrense for ein del avtalar<\/h2>\n\n\n\n

N\u00e5r du er under 18 \u00e5r, er det ein del avtalar du ikkje har lov til \u00e5 inng\u00e5. Eksempel p\u00e5 dette er avtalar om \u00e5 trene p\u00e5 treningssenter, str\u00f8ymetenestar eller telefonabonnement. D\u00e5 m\u00e5 ofte foreldre underskrive p\u00e5 eller inng\u00e5 avtalen for deg. I nokre tilfelle kan du skrive under sj\u00f8lv fr\u00e5 du er 15 \u00e5r. Dette gjeld for eksempel n\u00e5r du skal ha ein sommarjobb eller annan deltidsjobb ved sida av skolen. N\u00e5r du har fylt 18 \u00e5r, kan du inng\u00e5 alle typar avtalar sj\u00f8lv.<\/a><\/a><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

Oppg\u00e5ve 1: Er det ein avtale?<\/h2>\n\n\n\n

Sett dykk i grupper, diskuter eksempla under og finn ut om det er inng\u00e5tt ein gyldig avtale eller ikkje. <\/strong>
N\u00e5r gruppa har komme fram til eit svar, vel \u00abja\u00bb eller \u00abnei\u00bb. <\/p>\n\n\n